N2 · terroir / geografische aanduiding
Pálinka — GA
- Ligging
- Hongarije en Oostenrijk46.91 / 19.69
- Bescherming
- Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese UnieDossier PGI-HU+AT-02048 · in de Unie sinds 13 februari 2008
- Validatie
- Eerste versiein afwachting van de wetenschappelijke raad
Kleur: Ander fruit, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.
De vruchten-eau-de-vie van Hongarije: appels, peren, kweeperen, kersen, zure kersen, abrikozen, pruimen, druiven of wilde bessen, in het land geoogst, worden er gegist, gedistilleerd en gebotteld. Kleurloos bij het verlaten van de distilleerketel, krijgt ze een gele tint wanneer ze op houten vaten is gerijpt.
De Hongaarse pálinkawet van 2008 behoudt de naam voor een brandewijn van Hongaarse vruchten, in Hongarije gegist, gedistilleerd, gerijpt en gebotteld. Ze sluit concentraat en gedroogd fruit uit en verbiedt elk aroma, elke kleurstof en elke suiker, zelfs om de smaak af te ronden, terwijl het Europese recht in andere vruchten-eau-de-vie wat suiker duldt. Enige uitzondering: Oostenrijk mag de naam gebruiken voor abrikozenbrandewijnen die in vier van zijn deelstaten zijn bereid: Neder-Oostenrijk, Burgenland, Stiermarken en Wenen. De abrikozen moeten uit zijn oostelijke deelstaten of uit Hongarije komen, en de brandewijn moet minstens 38 % vol. halen.
Hoe het wordt gemaakt
De vruchten worden tot een puree gemalen, de “cefre”, die men laat gisten voordat ze wordt gedistilleerd. De wet behoudt de naam “kisüsti”, “kleine ketel”, voor pálinka die per opeenvolgende lading, minstens twee keer, is gedistilleerd in een distilleerketel van ten hoogste 1 000 liter, voorzien van koper. De andere Hongaarse pálinka's mogen uit andere toestellen komen, mits die hun aromatische kwaliteit behouden; in Oostenrijk is continue distillatie uitgesloten.
Andere vermeldingen zeggen iets over de rijping. De pálinka “érlelt”, “gerijpt”, heeft minstens drie maanden in een vat van minder dan 1 000 liter doorgebracht, of zes maanden in een groter vat. De “ópálinka”, de “oude pálinka”, is er minstens een jaar in gebleven, of twee jaar in de grote vaten. De pálinka “ágyas”, “op bed”, heeft minstens drie maanden op vruchten gerust: minstens 10 kilo rijp fruit, of 5 kilo gedroogd fruit, per 100 liter.
Een verhaal
Volgens het dossier dat in 2013 werd ingediend om de pálinka onder de “hungarikums” te laten opnemen, de goederen die Hongarije als nationale emblemen beschouwt, distilleerde men in het land eerst vooral wijn en graan. Halverwege de 18e eeuw maakt men er al brandewijn van fruit, van steeds meer soorten. Dezelfde tekst dateert de invoering van een belasting op pálinka op 29 september 1850: vanaf dan worden de productiecijfers betrouwbaar.
Het technisch dossier van de geografische aanduiding herinnert eraan dat distilleren lange tijd een voorrecht was. In 1729 behoudt het reglement van het heerlijke domein van Dombóvár de distillatie voor aan de heer en verbiedt ze aan de lijfeigenen, op straffe van inbeslagname van hun distilleerketel. Halverwege de 18e eeuw brengt een ernstig graantekort Maria Theresia ertoe graanbrandewijn te verbieden; een decreet van 1789 handhaaft het verbod, maar staat brandewijn van fruit toe. Pas in 1982 staat een ministerieel besluit particulieren toe pálinka van fruit te produceren. De thuisdistillatie blijft een politieke inzet. In 2010 stelt Hongarije tot 50 liter brandewijn per jaar vrij van belasting wanneer een particulier die voor zijn huishouden distilleert, en belast het tegen nultarief wat een distilleerderij met de vruchten van haar klanten produceert. Op 10 april 2014 oordeelt het Hof van Justitie van de Europese Unie dat deze twee maatregelen in strijd zijn met het Europese recht inzake accijnzen op alcohol. In 2020 wijzigt de Unie haar regels en staat ze dit soort vrijstelling toe, binnen een jaarlijkse grens, voor brandewijn die een particulier van zijn eigen fruit stookt zonder hem te verkopen. In Hongarije mag een particulier vandaag zijn fruit thuis, op een kleine distilleerketel, distilleren tot 86 liter brandewijn per jaar, zonder belasting.
In het glas
Helder, kleurloos of nauwelijks geel wanneer ze jong is, geel tot amber wanneer ze op vat is gerijpt, behoudt de pálinka de geur en de smaak van haar vrucht. Bij steenvruchten hoort een lichte amandeltoon bij de traditionele smaak. In Hongarije dragen de flessen een belastingzegel in een kleur die eigen is aan pálinka en haar van andere alcoholen onderscheidt.
Hoe we het weten
Een geografische aanduiding of een oorsprongsbenaming waarborgt een herkomst en de naleving van een gecontroleerd productdossier. Ze zegt niets over de kwaliteit van een bepaalde fles, noch over het ambachtelijke karakter van de producent: ze is een garantie van herkomst en methode, geen beoordeling.
Omdat voor deze vermelding geen officiële afbakening als open data is gepubliceerd, is het punt op de kaart een indicatieve markering — een stad of een grondgebied — en niet de omtrek van het gebied. Het situeert, het bakent niet af.
De distilleerderijen van dit gebied
De inventarisatie van de producenten in dit gebied is gaande. Dit niveau van het corpus — de distilleerderij, haar geschiedenis, haar productiemiddelen, haar archieven — is het volgende documentaire werkterrein van de Atlas. U kunt eraan bijdragen.
Bronnen en validatie
- Bronnen van het corpus
- Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
- Dossierreferentie
- PGI-HU+AT-02048 eAmbrosia-register van de Europese Unie
- Bescherming in de Unie
- Sinds 13 februari 2008 Article 37 of Regulation 2019/787 — eAmbrosia-inventaris van 17 november 2026
- Corpus bijgewerkt op
- 1 augustus 2026
- Validatie
- Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.