N2 · terroir / geografische aanduiding
Schwarzwälder Kirschwasser — GA
- Ligging
- Zwarte Woud, Duitsland48.45 / 8.15
- Bescherming
- Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese UnieDossier PGI-DE-01947 · in de Unie sinds 12 juni 1989
- Validatie
- Eerste versiein afwachting van de wetenschappelijke raad
Kleur: Ander fruit, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.
De kirsch van het Zwarte Woud, in het zuidwesten van Duitsland: een brandewijn van kleine distilleerkersen, geplukt in het Zwarte Woud en zijn onmiddellijke omgeving, en ter plaatse gedistilleerd. Zijn naam combineert Kirsch, de kers, en Wasser, het water, een uitdrukking die het Europese recht toestaat om een vruchten-eau-de-vie te benoemen; hij mag ook Schwarzwälder Kirschbrand of Schwarzwälder Kirsch heten.
Hij moet minstens 40 % vol. halen, terwijl het Europese minimum voor een vruchten-eau-de-vie 37,5 % bedraagt. Er wordt alleen water aan toegevoegd: geen suiker, geen kleurstof, zelfs geen karamel voor die welke op vat zijn gerijpt. De kersen en de distillatie moeten uit het Zwarte Woud en zijn omgeving komen, afgebakend door een lijst van districten van Baden-Württemberg; de verdunning, het bottelen en het etiketteren mogen elders gebeuren. Het is een land van kleine distilleerderijen: Baden-Württemberg telt er duizenden, meestal gerund door landbouwers voor wie het een nevenactiviteit is.
Hoe het wordt gemaakt
De kersen zijn kleine distilleervariëteiten, zoet en donker, zoals de Dollenseppler of de Benjaminler, nooit tafelkersen. Omdat ze kleiner zijn, hebben ze meer pit in verhouding tot hun vruchtvlees, vandaar de toon van bittere amandel van de brandewijn. Meestal met de hand geplukt, zonder steel, komen ze dezelfde dag nog in de distilleerderij aan, heel of ontpit, en gisten twee tot zes weken, door de gisten op hun schil of door toegevoegde gisten. De most, met 6 tot 8 % vol., wordt een of twee keer gedistilleerd naargelang de distilleerketel, onder 86 % vol.; de kleinste distilleerderijen hebben alleen recht op distilleerketels van ten hoogste 150 liter. De brandewijn rust vervolgens in een stenen kruik, een roestvrijstalen kuip of een vat, vaak van es of kastanje zodat hij kleurloos blijft, soms van eik, en wordt dan met water op zijn verkoopsterkte gebracht.
Veel van deze distilleerderijen vallen onder een bijzonder Duits stelsel, dat van de “Abfindungsbrennereien”, de distilleerderijen “op forfaitbasis”. De distilleerketel wordt daar niet door de douane verzegeld: die meet de geproduceerde alcohol niet, ze schat hem op basis van de hoeveelheid verwerkt fruit en een officiële opbrengst. Zo'n distilleerderij mag niet meer dan 3 hectoliter zuivere alcohol per jaar produceren.
Fruittelers die geen distilleerketel hebben, de “Stoffbesitzer”, “eigenaars van de grondstof”, kunnen daar de vruchten van hun eigen bomen laten distilleren, binnen de grens van een halve hectoliter zuivere alcohol per jaar.
Een verhaal
Bij een decreet van 26 juni 1726 staat de bisschop van Straatsburg, kardinaal Armand Gaston de Rohan, de onderdanen van zijn heerlijkheid Oberkirch toe de kersen te distilleren die ze zelf telen. Een geschiedenis van de stad Oberkirch, verschenen in 2003, vermeldt het, en het technisch dossier ziet er het eerste bekende document over de distillatie van kersen in. In 1909 draagt het parlement van Baden, volgens het technisch dossier, de Badense landbouwkamer op een “authentieke, niet vervalste en zuivere” Schwarzwälder Kirschwasser te definiëren.
Van 1919 tot 2017 valt de Duitse alcohol onder een staatsmonopolie, het Branntweinmonopol. De kleine fruitdistilleerderijen mogen een deel van hun alcohol leveren aan de federale monopolieadministratie, die hem doorverkoopt; tot 2013 heeft die zo'n 80 miljoen euro subsidie per jaar nodig. Het monopolie, in strijd met de Europese regels inzake staatssteun bevonden, wordt stapsgewijs ontmanteld: de fruitdistilleerderijen leveren er dalende hoeveelheden aan tot 31 december 2017.
Sinds 1 januari 2018 handhaaft een nieuwe alcoholbelastingwet het stelsel van de distilleerderijen op forfaitbasis, dat voortaan voor heel Duitsland openstaat, met een verlaagd belastingtarief.
In het glas
Helder, kleurloos, of geelachtig tot amber wanneer hij op houten vaten is gerijpt, ruikt hij naar kers, met een min of meer uitgesproken toon van bittere amandel afkomstig van de pit. In de streek heeft hij als buren andere brandewijnen die onder de naam van het Zwarte Woud zijn beschermd: mirabel, kwets, framboos en Williamspeer.
Hoe we het weten
Een geografische aanduiding of een oorsprongsbenaming waarborgt een herkomst en de naleving van een gecontroleerd productdossier. Ze zegt niets over de kwaliteit van een bepaalde fles, noch over het ambachtelijke karakter van de producent: ze is een garantie van herkomst en methode, geen beoordeling.
Omdat voor deze vermelding geen officiële afbakening als open data is gepubliceerd, is het punt op de kaart een indicatieve markering — een stad of een grondgebied — en niet de omtrek van het gebied. Het situeert, het bakent niet af.
De distilleerderijen van dit gebied
De inventarisatie van de producenten in dit gebied is gaande. Dit niveau van het corpus — de distilleerderij, haar geschiedenis, haar productiemiddelen, haar archieven — is het volgende documentaire werkterrein van de Atlas. U kunt eraan bijdragen.
Bronnen en validatie
- Bronnen van het corpus
- Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
- Dossierreferentie
- PGI-DE-01947 eAmbrosia-register van de Europese Unie
- Bescherming in de Unie
- Sinds 12 juni 1989 Article 37 of Regulation 2019/787 — eAmbrosia-inventaris van 17 november 2026
- Corpus bijgewerkt op
- 1 augustus 2026
- Validatie
- Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.