Naar de inhoud

Deze pagina is automatisch vertaald uit het Frans. Zij is niet nagelezen door een moedertaalspreker: de Franse versie is bindend. Lees de Franse versie

N2 · terroir / geografische aanduiding

Rakı — Menşe adı


Ligging
Turquie, Turkije40.98 / 27.51
Bescherming
Nationale oorsprongsbenaming, buiten het register van de Unie
Validatie
Eerste versiein afwachting van de wetenschappelijke raad
Situatiekaart: de indicatieve positie van Rakı, zonder contour. Schaal: 100 km. De omgeving. Er staan nog 4 Atlas-items op.

Kleur: Planten, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.

PlantenAnder fruitDruifGranen Indicatieve markering — een punt, en niets meer Indicatieve positie — er is geen contour geladen

De anijsdrank van Turkije: een brandewijn van Turkse druiven, de “suma”, een tweede keer gedistilleerd met anijszaad in koperen distilleerketels van hoogstens 5 000 liter. Kleurloos, met ten minste 40 % vol., wordt hij wit wanneer men er water aan toevoegt; zijn hele productie, van de druif tot de fles, vindt plaats in Turkije.

Wat het onderscheidt

Rakı is geen met anijs gearomatiseerde neutrale alcohol: ten minste 65 % van zijn alcohol moet suma zijn, gedistilleerd van verse of gedroogde druiven uit Turkije, en de anijs, in het land geteeld, wordt met haar gedistilleerd. Het productdossier eist ten minste 800 milligram anethol per liter: daaronder, legt het uit, verarmt de smaak, wordt rakı langzamer wit wanneer men er water bij giet, en eindigt het glas te verdund.

Hoe het wordt gemaakt

Alles begint met de suma, een brandewijn uit uitsluitend Turkse druiven, gedistilleerd op ten hoogste 94,5 % vol. Gehakte rozijnen, in water aangelengd, of verse druivenmost fermenteert met gisten. In de methode die het productdossier beschrijft, verwijdert een reeks kolommen vervolgens de gassen, de voorloop, de hogere alcoholen en, zo nodig, het methanol. De tekst noemt meer dan twintig druivenrassen, van Sultani çekirdeksiz tot Razaki, Narince, Kalecik karası of Boğazkere.

De suma, alleen of aangevuld met landbouwalcohol binnen de grens van 35 % van de alcohol, wordt met water verdund zonder onder 40 % vol. te komen en vervolgens met het anijszaad in een traditionele koperen distilleerketel van hoogstens 5 000 liter geladen. Daaraan voegt men, in voorkomend geval, de voorloop en de naloop van de vorige stook toe, de “aporak”. Het vullen en distilleren van een distilleerketel van 5 000 liter duurt ongeveer 48 uur. De voorloop, scherp en melkachtig, loopt na ongeveer twee uur; het hart, opgevangen rond 70 tot 80 % vol., houdt op wanneer de geur zwaarder wordt en de temperatuur stijgt.

Het hart wordt vervolgens met water verdund, een handeling die “söndürme” heet, het doven. Er mag tot 10 gram witte suiker per liter worden toegevoegd, maar geen aroma, geen zoetstof en geen kleurstof. Rakı rust ten minste een maand in een roestvrijstalen kuip of een eikenhouten vat voordat hij wordt gefilterd en gebotteld. De “yaş üzüm rakısı”, rakı van verse druiven, gebruikt uitsluitend suma van verse druiven; hij mag dan de naam van een druivenras dragen, als dat het enige gebruikte is.

Een verhaal

Het productdossier vermeldt twee etymologieën zonder te beslissen: het woord zou van het Arabische “araq” komen, zweet, voor de druppels die aan de distilleerketel parelen of voor wie te veel drinkt, of anders van de druif Razaki. Volgens dezelfde tekst spreken Ottomaanse documenten uit de 16e eeuw al van “arak” en rakı, en heette de belasting erop “arak-resmi”. In de 17e eeuw beschrijft de reiziger Evliya Çelebi volgens de Turkse auteur Müfit İlter de herbergen van Istanbul; in 1678 noteert de oriëntalist Antoine Galland het gebruik van rakı in Izmir. In 1852 ziet een reiziger genaamd Gautier hem in grote glazen in Beyoğlu wit worden.

In de jaren 1880 sticht Sarıcazade Ragıp Paşa, hoge functionaris van Abdülhamid II, de boerderij van Umurca, aan de weg naar Tekirdağ, en daarna een rakıfabriek; met de Mihyoti is de Umurca een van de eerste industriële rakı's die in gesloten flessen worden verkocht, en zijn belastingen voeden het bestuur van de Ottomaanse staatsschuld. Van 1920 tot 1926 verbiedt een tijdens de onafhankelijkheidsoorlog aangenomen drooglegging alcohol; rakı wordt dan gedistilleerd in kleine werkplaatsen bij particulieren thuis. In 1928, wanneer het bestuur van het monopolie, de Tekel, wordt opgezet, wordt kwaliteitsrakı bij voorkeur gemaakt van suma van gedroogde druiven en anijs van Çeşme, en moeten particuliere producenten hun suma bij het monopolie kopen. De wet van 1942 behoudt de hele productie voor aan de Tekel. Het monopolie eindigt met de privatisering van de Tekel, in 2004. De naam wordt in 2010 geregistreerd als oorsprongsbenaming, met werking vanaf 2009, en zijn definitie wordt in 2022 gewijzigd.

In het glas

Zijn productdossier kent hem een zeer krachtige anijsneus toe, een mond waarin anijs en alcohol in evenwicht zijn, aroma's van druif en een “glijdend” spoor in de afdronk. Kleurloos wordt hij wit wanneer men hem met water aanlengt, min of meer snel naargelang zijn anetholgehalte.

Hoe we het weten
Waarom deze vermelding geen geografische aanduiding is

Niet alle bekende benamingen zijn geografische aanduidingen. Sommige worden beschermd door een overeenkomst tussen staten, andere door een nationale oorsprongsbenaming die het Europese register niet overneemt, en nog andere beschrijven alleen een productiemethode zonder band met een plaats. Het verschil is niet cosmetisch: alleen de geografische aanduiding bakent een gebied af, legt een productdossier op en is aan controle onderworpen. De Atlas behoudt deze vermeldingen, omdat een museum bourbon of mezcal niet kan negeren, maar zegt wat ze zijn.

Over de getoonde positie

Omdat voor deze vermelding geen officiële afbakening als open data is gepubliceerd, is het punt op de kaart een indicatieve markering — een stad of een grondgebied — en niet de omtrek van het gebied. Het situeert, het bakent niet af.

De distilleerderijen van dit gebied

De inventarisatie van de producenten in dit gebied is gaande. Dit niveau van het corpus — de distilleerderij, haar geschiedenis, haar productiemiddelen, haar archieven — is het volgende documentaire werkterrein van de Atlas. U kunt eraan bijdragen.

Bronnen en validatie

Bronnen van het corpus
Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
Corpus bijgewerkt op
1 augustus 2026
Validatie
Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.

Een fout melden of aanvullen Terug naar de Atlas