Naar de inhoud

Deze pagina is automatisch vertaald uit het Frans. Zij is niet nagelezen door een moedertaalspreker: de Franse versie is bindend. Lees de Franse versie

Achter elke gedistilleerde drank schuilt een verhaal om te ontdekken.

Een verboden groene fee, monniken op de etiketten maar niet altijd in de archieven, een gin die Londen deed beven. SpiLi vertelt de geschiedenis van gedistilleerde dranken zoals men een museum bezoekt: één vraag per zaal, en bronnen om haar te beantwoorden.

Het bezoek beginnen

Groene, doorschijnende likeur.

Eén klik laat enkele druppels vallen; houd de knop of het glas ingedrukt om langer te gieten.

In de vitrine · Zaal De groene fee

Het water, de suiker en de wolk

Een heldere vloeistof, helder water, en toch een wolk. In de 19de eeuw legde men op het absintglas een geperforeerde lepel met een suikerklontje, en goot men het water er druppel voor druppel over.

Waar komt die wolk vandaan, en waarom heeft ze de wet van 1915 overleefd? De handeling gaat verder in de zaal, en het verhaal vordert met het water.

De zaal “De groene fee” binnengaan

Reservoirglas, geperforeerde lepel en suiker: illustratie van SpiLi naar de handeling uit de 19de eeuw. Mate van zekerheid van de handeling: gestaafd.

De zalen

Achter elke deur, een manier om op een vloeistof in te werken.

Elke zaal vertelt een verhaal, en elke vleugel heeft zijn werkwijze: hij transformeert, hij decanteert of hij haalt naar boven. Kom dichter bij een deur: ze gaat op een kier en laat raden wat erachter gebeurt.

Een spleet in het donker voor wat we naar boven halen, een troebel dossier voor wat decanteert, een haardgewelf voor wat transformeert.

Werkwijze · uit het donker

Naar boven halen

Wat op de bodem van de tijd is neergeslagen, komt weer aan de oppervlakte: de verboden, de processen, wat men wilde vergeten.

2 zalen

  • Zwart-witfoto: een rivier stroomt als een waterval uit een open grot aan de voet van een hoge kalkrots; rechts een muur en een stenen boog.

    Zaal · 7 vitrines · 8 min · met het moment van de absint

    La fée verte

    Waarom heeft Frankrijk absint verboden?

    In 1901 komt absint weer boven bij de bron van de Loue; in 1915 valt ze buiten de wet. Zeven vitrines om een apothekerselixer te volgen dat een industrie werd, een embleem, een zondebok en daarna een geografische aanduiding.

    Source de la Loue, Agence Rol (persfoto), 1923. Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b53111197c, publiek domein.

  • Gravure: een vervallen Londense straat, op de voorgrond een dronken moeder die haar kind laat vallen, links een bloeiend pandjeshuis, overal taferelen van ellende.

    Zaal · 5 vitrines · 6 min

    Gin Lane

    Heeft gin Londen echt te gronde gericht?

    In 1751 maakt een gravure van Hogarth van een Londense steeg het zinnebeeld van verval. Vijf vitrines om van dat beeld terug te gaan naar de oorzaken: een Vlaams geneesmiddel, een Hollandse koning, wetten die falen.

    Gin Lane, William Hogarth, 1751. Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b10844098s, publiek domein.

Werkwijze · het onderzoek

Decanteren

We laten het verhaal rusten om het heldere van het bezinksel te scheiden: een legende getoetst aan de archieven.

1 zaal · 23 huizen · 2 spellen

  • Lithografie in zwart: het klooster van de Grande Chartreuse, met zijn daken en klokkentoren onderin een beboste vallei, onder rotsachtige toppen.

    Zaal · 6 vitrines · 7 min

    Vrais et faux moines

    Worden monnikenlikeuren door monniken gemaakt?

    Twee likeuren, twee kloosters in de beeldvorming, twee tegengestelde verhalen. Zes vitrines om te scheiden wat tot het archief, de traditie en de reclame behoort.

    La Grande Chartreuse, Godefroy Engelmann, lithograaf, naar Jean-Baptiste-Gabriel Langlacé, 19de eeuw (vóór 1839). Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b10488099r, publiek domein.

  • Oude foto in sepiatinten: een neogotisch gebouw met grote ramen en een spitse toren, voor een beplante tuin.

    Verhalen van huizen · 23 huizen

    Verhalen van huizen

    Elk huis heeft zijn stichtingsverhaal. Wij toetsen het aan de archieven.

    Chartreuse, Bénédictine, Marie Brizard, Picon, Pernod, Cointreau, Saint-James, Hennessy, Get 27, Suze, Lillet, Angostura, Jägermeister, Lucas Bols, Bushmills, Jose Cuervo, Smirnoff, Fernet-Branca, Linie Aquavit, Bacardí, Jack Daniel's, Kweichow Moutai, Nikka.

    [Palais de la Bénédictine à Fécamp], anonieme foto, 1890. Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b10679228r, publiek domein.

  • Spel · 10 beweringen · 10 min

    Legende of geschiedenis?

    Een monnik uit 1510, een absint die gek maakt, een arts die gin uitvindt: aan u om te beslissen, met bewijzen erbij.

  • Officiële affiche, in zwart gedrukt: “République française, Préfecture des Vosges, Interdiction de la vente de l'absinthe, Arrêté”, drie artikelen, gedateerd Épinal 17 augustus 1914 en ondertekend door prefect Linarès.

    Spel · 9 vakjes te bevestigen · 15 min

    De absintzaak

    Zes archiefstukken van 1911 tot 1915. Wie heeft absint verboden, wanneer, en wat werd er precies verboden?

    Préfecture des Vosges. Interdiction de la vente de l'absinthe. Arrêté, Pierre Linarès, prefect van de Vosges, 1914. Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b106734075, publiek domein.

Werkwijze · de haard

Transformeren

De materie gaat door het vuur, wordt damp, condenseert, veroudert, wordt troebel: de technieken, de grondstoffen, de tijd, de terroirs.

2 zalen · 2 spellen

  • Dubbele pagina van een Grieks handschrift, in zwart-wit. Onderaan de linkerpagina pentekeningen: een vat met drie tuiten op een oven, een alambiek die via een lange buis met een recipiënt verbonden is, een vat onder een stolp.

    Zaal · 6 vitrines · 7 min

    L'Alambic

    Wie heeft de alambiek uitgevonden?

    Een vat, een helm, een buis die afkoelt: het toestel is in bijna tweeduizend jaar weinig veranderd, maar wat men ervan verwacht, is volledig veranderd. Zes vitrines, van de zoektocht naar goud tot de wet op de thuisstokers.

    Grec 2327, recueil des alchimistes grecs, dessins d'appareils, Théodore Pélécanos, kopiist, 1478. Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b10723905w, f. 88, publiek domein.

  • Donkere ets: een ambachtsman gebogen over een ton voor een loods met een strodak, langs een weg; duigen en vaten rondom hem.

    Zaal · 6 vitrines · 7 min

    Le Temps et le Bois

    Wat doet de tijd met een brandewijn?

    Een vat, een rijpingskelder, jaren. Zes vitrines om te begrijpen wat er gebeurt tussen het verlaten van de distilleerketel en de fles, en wat leeftijdsvermeldingen werkelijk zeggen.

    [Le tonnelier], Alphonse Legros, graveur, 1885-1893. Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b10545348c, publiek domein.

  • Spel · 10 raadsels · 10 min

    Raad de plant

    Tien planten uit likeuren en bitters, telkens drie aanwijzingen: de geschiedenis, de botanica, het gebruik.

  • Gegraveerd en ingekleurd etiket in een kader van arabesken: de buste van de scheikundige Raspail onder een boog met het opschrift “Liqueur de Raspail, liqueur hygiénique pour dessert”, omringd door een retort, een aardbol en boeken, waaronder een “Manuel de la santé”.

    Spel · 5 stukken · 15 min

    Een etiket lezen

    Medailles, monniken, gezondheidsbeloften: vijf oude affiches en etiketten om te ontcijferen, zone per zone.

    Liqueur de Raspail. Liqueur hygiénique pour dessert, anoniem, zonder datum (19de eeuw). Gallica / BnF, ark:/12148/btv1b530152843, publiek domein.

De galerijen

Tussen de zalen

Tussen de zalen dragen drie galerijen wat circuleert: in de ruimte, in de tijd, van een grondstof naar wat eruit voortkomt. Ze verbinden de zalen met elkaar.

Alles wordt doorgegeven, ook het ergste. Rum ontstaat uit de suikereconomie en de slavenhandel: zijn geschiedenis is onlosmakelijk verbonden met de slavernij. Van 1720 tot 1751 explodeert de ginconsumptie in de arme wijken van Londen en veroorzaakt ze een grote gezondheids- en sociale crisis. Van 1920 tot 1933 vernietigt de Amerikaanse drooglegging een industrie en doet ze een clandestiene industrie ontstaan. Ook dat vertellen de galerijen.

Galerij · de ruimte

De Atlas

Waar ontstaan de gedistilleerde dranken van de wereld?

De Atlas zet de categorieën van gedistilleerde dranken op de kaart, met hun terroirs, hun grondstoffen en de banden die ze verbinden, elke vermelding met haar bronnen.

  • 130terroirs
  • 26categorieën
  • 8grondstoffen
Elke stip is een terroir uit de Atlas, op zijn plaats gezet en gekleurd naar zijn grondstof; elke cirkel markeert de oorsprong van een categorie. De meeste liggen in West-Europa, en de Atlas zegt dat ook. Bronnen: eAmbrosia, INAO.

Galerij · de tijd

De Tijdlijn

Wie heeft gin uitgevonden? Sinds wanneer wordt er in Schotland whisky gedistilleerd?

De kantelmomenten van een handeling van bijna tweeduizend jaar oud: het toestel dat verandert, het product dat ontstaat, de wet die beslist, de samenleving die zich zorgen maakt. Elke datum zegt waar ze vandaan komt en hoe zeker ze is.

  • 30ijkpunten
  • 5tijdperken
  • 3zekerheidsgraden
  • Gestaafd
  • Waarschijnlijk
  • Overgeleverde traditie
  1. vers 300Zosime de Panopolis décrit l'alambic Gestaafd
  2. vers 1310Les quarante vertus de l'eau-de-vie Overgeleverde traditie
  3. 1494Le frère John Cor et huit boisseaux de malt Gestaafd
  4. XVIe s.Le genièvre dans les Pays-Bas Waarschijnlijk
  5. 1915L'interdiction de l'absinthe en France Gestaafd
De tijdperken nemen een gelijke breedte in: de schaal is niet lineair, anders zouden twintig eeuwen alchemie verpletterd worden door de laatste honderd jaar. Een corpus in aanzet: de ijkpunten wachten op de nalezing door het toekomstige wetenschappelijk comité.

Galerij · de afstamming

De Verwantschappen

Waarvan is een gedistilleerde drank gemaakt, en wie beschermt hem?

Zes platen kruisen de grondstoffen, de families, de landen en de juridische statussen: elk vakje zegt wat twee werelden verbindt, en op grond van welk bewijs.

  • 6platen
  • 8grondstoffen
  • 26categorieën
De verbanden tussen de acht grondstoffen en de vierentwintig categorieën van de Atlas. Hoe stevig elk verband is aangetoond, staat in de galerij.

Het project

Een universeel erfgoed, vandaag verspreid.

Whisky's, rums, cognacs, gins, brandewijnen, likeuren, mezcals, baijiu's… Gedistilleerde dranken vertellen eeuwen geschiedenis van beschavingen: de wetenschap van de distillatie, de handelsroutes, de landbouwterroirs, de tafelcultuur, de literatuur en de mythen. Dat immense erfgoed ligt verspreid: voor zover wij weten, vertelt vandaag geen enkel museum het in zijn geheel.

SpiLi wil die leemte vullen: een museum in Île-de-France gewijd aan de cultuur van gedistilleerde dranken en likeuren, open voor iedereen — nieuwkomers en kenners, gezinnen, internationale bezoekers, mensen met een beperking. Een vaste route, tijdelijke tentoonstellingen, educatie en een cultureel programma.

Het project wordt gedragen door een voorbereidende vereniging die momenteel wordt opgericht. De structuur die daarna wordt overwogen, een dotatiefonds en vervolgens een stichting, wordt nog onderzocht: deze site stelt ze niet voor als verworven.

Routekaart

Doelstellingen, geen verbintenissen

  1. 2026-2027 · Structureren

    De voorbereidende vereniging, de kring van oprichters, en het open online corpus dat u nu doorloopt.

  2. 2028 · Tentoonstellen

    Een immersieve en reizende tentoonstelling in Île-de-France: de terroirs van de Franse gedistilleerde dranken.

  3. 2029-2031 · Reizen

    De tentoonstelling reist naar sleutelsteden in de wereld, in dialoog met de plaatselijke culturen.

  4. 2032 · Openen

    Het vaste museum, gewijd aan de gedistilleerde dranken van de hele wereld.

De brief van SpiLi

Een museum volgen dat zich voorbereidt.

Eens per maand: een verhaal uit het corpus, de zalen die op de site opengaan, de voortgang van het project. Verder niets.

Om u in te schrijven, schrijft u naar contact@spili-museum.com met als onderwerp “Lettre”.

Wat de brief bevat, en wat wij met uw adres doen

Waarom concurrerende huizen het samen kunnen oprichten

Een museum dat door één merk wordt gefinancierd, wordt zijn uithangbord, en niemand gelooft het. SpiLi zal ontstaan uit een coalitie. Vier verbintenissen maken dat mogelijk, en ze gelden voor elk huis, ook het uwe.

  1. Een museum, geen uithangbord

    Geen enkele zaal, geen enkel verhaal is te koop. De inhoud zal onder een onafhankelijk wetenschappelijk comité vallen, in het kader van een handvest van onafhankelijkheid dat bedoeld is om als bijlage bij de statuten te worden gevoegd.

  2. Alle huizen, geen enkel vooraan

    De route vertelt over categorieën, terroirs en handelingen. De verhalen van huizen worden getoetst aan de archieven, het uwe net zo goed als dat van de anderen.

  3. De hele geschiedenis, ook de donkere

    De slavenhandel, massale dronkenschap, de alcoholverboden en de preventie krijgen hun plaats. Dat maakt het museum geloofwaardig voor het publiek en voor de instellingen.

  4. De loi Évin als kader

    Tonen zonder te promoten: een cultureel register, nooit aansporend, en de gezondheidswaarschuwing op elke pagina die een product toont.

Wat de kring van oprichters mogelijk zal maken

  • De eerste reizende tentoonstelling, beoogd voor 2028
  • Het onderzoek en het corpus dat voor iedereen open is: de Atlas, de Tijdlijn, de Verwantschappen
  • De educatie, het publiek dat ver van cultuur staat, en de preventie
  • De vaste locatie, met 2032 als horizon

Toetreden tot de kring van oprichters Alle manieren om zich aan te sluiten