N2 · terroir / geografische aanduiding
Korn — GA
- Ligging
- Duitsland, Oostenrijk en België52.50 / 7.50
- Bescherming
- Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese UnieDossier PGI-DE+AT+BE-01929 · in de Unie sinds 13 februari 2008
- Validatie
- Eerste versiein afwachting van de wetenschappelijke raad
Kleur: Granen, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.
De graan-eau-de-vie van de Duitstalige landen, gedistilleerd uit rogge, tarwe, gerst, haver of boekweit, zonder dat er iets aan wordt toegevoegd behalve water. Hij wordt onder twee namen verkocht, Korn en Kornbrand, naargelang zijn sterkte.
Korn is de enige granen-eau-de-vie die het Europese recht onder 35 % vol. toelaat: 32 % vol. volstaat. Vanaf 37,5 % vol. mag hij Kornbrand heten; bij 38 % vol. Doppelkorn of Edelkorn.
Hoe het wordt gemaakt
De most bestaat alleen uit volle granen, waarvan alle delen moeten worden gebruikt, van vijf planten: rogge, tarwe, ook in zijn oude vormen, spelt, eenkoorn en emmer, gerst, haver en boekweit, dat botanisch geen graansoort is. Indien men mout gebruikt in plaats van enzymen om het zetmeel in suikers om te zetten, mag die niet meer bedragen dan 25 delen per 100 graan. De most gist twee of drie dagen en wordt dan gedistilleerd, in een kolom of in twee gangen, en het distillaat wordt alleen met water verdund. Geen neutrale alcohol, geen aroma, geen suiker, geen kleurstof; alleen een uiterst kleine hoeveelheid gekarameliseerde suiker, ten hoogste 0,05 gram per liter, wordt getolereerd om de smaak af te ronden van Korns die minstens twee jaar met hout in contact zijn gerijpt, en het etiket moet dat dan vermelden.
Gemaakt van één enkele graansoort mag hij de naam daarvan dragen, zoals de “Weizenkorn”, Korn van tarwe. Hij mag ook rusten: na minstens zes maanden op vat of in een ander geschikt reservoir mag hij “alt”, oud, of “gereift”, gerijpt, heten.
Een verhaal
Volgens de technische fiche van de geografische aanduiding vermelden belastingregisters al in 1507 een productie van brandewijn in Nordhausen, in Thüringen, zonder te zeggen van welk graan. De keizerlijke wet inzake de brandewijnbelasting van 15 juli 1909 behoudt de naam Korn voor brandewijn die uitsluitend van rogge, tarwe, boekweit, haver of gerst is gewonnen, en de eerste wet op het alcoholmonopolie, in 1918, maakt er ook een kwaliteitseis van. Dit staatsmonopolie, waaraan de landbouwdistilleerderijen hun ruwe alcohol van graan of aardappel leveren, verdwijnt pas tussen 2013 en 2017. Volgens dezelfde fiche vertegenwoordigt Korn ongeveer een kwart van de Duitse markt van gedistilleerde dranken van het einde van de Tweede Wereldoorlog tot de jaren 1990, en nog 9,5 % in 2014.
In 1989 behoudt de Europese verordening inzake gedistilleerde dranken de namen “Korn” en “Kornbrand” voor graan-eau-de-vie die wordt geproduceerd in Duitsland en in de gebieden van de Gemeenschap waar het Duits officiële taal is, waar die productie traditioneel is. Ze stelt al de lijst van toegelaten granen vast en verbiedt elk additief. Als geografische aanduiding gelden deze namen thans voor Duitsland, Oostenrijk en de Duitstalige Gemeenschap van België, rond Eupen en Sankt Vith.
Vijf regionale Korns hebben bovendien hun eigen geografische aanduiding, allemaal in het noordwesten van Duitsland, van het Münsterland tot het Emsland: de Münsterländer, de Sendenhorster, de Emsländer, de Haselünner en de Hasetaler Korn.
In het glas
Helder, kleurloos, of geelachtig, roodachtig of bruinachtig wanneer hij met hout in contact is gerijpt, behoudt Korn een graangeur, discreet of uitgesproken; gemaakt van één enkele graansoort draagt hij daarvan het aroma. Zijn smaak gaat van zacht tot krachtig, met tonen van het vat bij de gerijpte Korns.
Hoe we het weten
Een geografische aanduiding of een oorsprongsbenaming waarborgt een herkomst en de naleving van een gecontroleerd productdossier. Ze zegt niets over de kwaliteit van een bepaalde fles, noch over het ambachtelijke karakter van de producent: ze is een garantie van herkomst en methode, geen beoordeling.
Omdat voor deze vermelding geen officiële afbakening als open data is gepubliceerd, is het punt op de kaart een indicatieve markering — een stad of een grondgebied — en niet de omtrek van het gebied. Het situeert, het bakent niet af.
De distilleerderijen van dit gebied
De inventarisatie van de producenten in dit gebied is gaande. Dit niveau van het corpus — de distilleerderij, haar geschiedenis, haar productiemiddelen, haar archieven — is het volgende documentaire werkterrein van de Atlas. U kunt eraan bijdragen.
Bronnen en validatie
- Bronnen van het corpus
- Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
- Dossierreferentie
- PGI-DE+AT+BE-01929 eAmbrosia-register van de Europese Unie
- Bescherming in de Unie
- Sinds 13 februari 2008 Article 37 of Regulation 2019/787 — eAmbrosia-inventaris van 17 november 2026
- Corpus bijgewerkt op
- 1 augustus 2026
- Validatie
- Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.