Naar de inhoud

Deze pagina is automatisch vertaald uit het Frans. Zij is niet nagelezen door een moedertaalspreker: de Franse versie is bindend. Lees de Franse versie

N1 · categorie

Likeuren & crèmes


Familie
Likeur
Grondstoffen
Planten & botanicals · Vruchten
Plaats van oorsprong
Europa
Situatiekaart: de indicatieve positie van Likeuren & crèmes, zonder contour. Schaal: 50 km. De omgeving. Er staan nog 10 Atlas-items op.

Kleur: Planten, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.

PlantenAnder fruitDruifAppel en peerGranen Indicatieve markering — een punt, en niets meer Indicatieve positie — er is geen contour geladen

Een alcohol, gearomatiseerd met planten, vruchten of specerijen en daarna gezoet: het is de suiker die de likeur maakt, in de regel ten minste 100 gram per liter. De familie loopt van de grote kruidenlikeuren, ontstaan in kloosters en apotheken, tot de vruchtencrèmes zoals crème de cassis.

Om te onthouden

Veel likeuren begonnen als geneesmiddel: kruidenelixers, bereid door apothekers of monniken en verkocht om hun vermeende heilzame werking, voordat ze dranken werden.

Hoe het wordt gemaakt

Het aroma wordt op drie manieren verkregen, vaak gecombineerd. De planten of vruchten macereren wekenlang koud in de alcohol; of men laat ze trekken; of men distilleert de alcohol waarin ze hebben gemacereerd, om er alleen de meest vluchtige aroma's van te behouden. Daarna voegt men suiker, water en, afhankelijk van het recept, planten toe die de kleur geven.

Een “crème de” bevat ten minste 250 gram suiker per liter, en crème de cassis meer dan 400: vandaar hun dikke textuur.

Een verhaal

In de 17e en 18e eeuw noemt men “ratafia's” een hele reeks likeuren die worden gemaakt door vruchten of planten in brandewijn te laten trekken, vaak thuis. In de 19e eeuw maken likeurstokers er merkproducten van, en verscheidene grote likeuren schrijven zich een kloosterlijke oorsprong toe.

Die verhalen moeten met voorzichtigheid worden gelezen. Chartreuse wordt wel degelijk gemaakt door de kartuizers, die haar laten teruggaan op een manuscript dat ze in 1605 ontvingen; in 1903 uit Frankrijk verdreven, distilleren ze in Tarragona, in Spanje, en hervatten ze daarna de productie in Frankrijk, in Fourvoirie, voordat ze zich in 1935 in Voiron vestigen. Bénédictine daarentegen wordt in 1863 in Fécamp ontwikkeld door een handelaar, Alexandre Le Grand, die zegt het recept van een monnik uit de 16e eeuw te hebben teruggevonden: geen enkel onafhankelijk document bevestigt het bestaan van die monnik of van zijn recept.

In het glas

Likeuren bestrijken het hele kleurenpalet, van het groen en geel van de kruidenlikeuren tot het granaatrood van de crèmes de cassis. Hun smaak verbindt de suiker met de bitterheid van de planten of de zuurheid van het fruit.

Kruidenlikeuren werden traditioneel aan het eind van de maaltijd geschonken, als digestief; vruchtencrèmes worden vaak aangelengd met witte wijn, zoals in de blanc-cassis uit Dijon.

De kleur, en wat die aan het handwerk dankt

Tint van de vrucht — de vrucht zelf, gemacereerd. Bekijk de zes manieren om kleur te geven

Lithografie in zwart: het klooster van de Grande Chartreuse, met zijn daken en klokkentoren onderin een beboste vallei, onder rotsachtige toppen.
Het klooster van de kartuizers in zijn bergwoestenij, gelithografeerd in de eerste helft van de 19de eeuw — voordat zijn naam die van een overal bekende likeur werd. La Grande Chartreuse, Godefroy Engelmann (lithographe), d'après Jean-Baptiste-Gabriel Langlacé, XIXe siècle (avant 1839). Bron gallica.bnf.fr / BnF, ark:/12148/btv1b10488099r — publiek domein.
Zwart-witfoto: industriële gebouwen met donkere daken op een rij langs een bergbeek, aan de voet van een beboste helling; rechts een wit huis met verdiepingen.
De gebouwen van Fourvoirie, aan de ingang van de woestenij van de Chartreuse, gefotografeerd rond 1900: daar, en niet in het klooster, distilleren de kartuizers sinds 1860. Fourvoirie : fabriques, Émile Duchemin (photographe), 1890-1914. Bron gallica.bnf.fr / BnF, ark:/12148/btv1b10665827w — publiek domein.
Gedrukte titelpagina van een brochure: “Liqueur de la Grande-Chartreuse. Propriété du nom de Chartreuse. Instances civiles et correctionnelles. Le Révérend Louis Garnier… contre MM. Paul Garnier, Henriot, Martin et autres” (Likeur van de Grande-Chartreuse. Eigendom van de naam Chartreuse. Burgerlijke en correctionele gedingen), Parijs, 1870.
Een juridische brochure uit 1870: de procurator van de kartuizers vervolgt wie onder de naam “Chartreuse” verkoopt. De vraag aan wie de naam van een klooster toebehoort, wordt al onder het Tweede Keizerrijk voor de rechter gebracht. Liqueur de la Grande-Chartreuse. Propriété du nom de Chartreuse. Instances civiles et correctionnelles, Typographie A. Hennuyer, Paris, 1870. Bron gallica.bnf.fr / BnF, ark:/12148/bpt6k14295911 — publiek domein.
Oude foto in sepiatinten: een neogotisch gebouw met grote ramen en een spitse toren, voor een beplante tuin.
Het paleis dat de handelaar Alexandre Le Grand vanaf 1882 in Fécamp laat bouwen: een distilleerderij in de gedaante van een abdij, kort na de inhuldiging gefotografeerd. [Palais de la Bénédictine à Fécamp], Photographie anonyme, 1890. Bron gallica.bnf.fr / BnF, ark:/12148/btv1b10679228r — publiek domein.
Zeer hoge art-nouveauaffiche: twee jonge vrouwen in blauwgrijze draperieën omlijsten een fles met het opschrift “D.O.M.”, voor een gouden stralenkrans en een abtsmijter; onderaan de abdij van Fécamp bij zonsondergang.
Mucha toont geen monnik: hij toont een abdij, een mijter en de spreuk D.O.M. In 1898 verkoopt het merk een kloosterafkomst die door geen enkel document wordt bewezen. Bénédictine de l'Abbaye de Fécamp, Alfons Mucha (imprimerie F. Champenois), 1898. Bron gallica.bnf.fr / BnF, ark:/12148/btv1b9016446t — publiek domein.
Foto opgeplakt op een geannoteerd karton: een opengereten gebouw, dakgebinten en muurdelen op een hoop ingestort aan de voet van een huis dat nog overeind staat.
De gebouwen van Fourvoirie na de aardverschuiving van eind 1935. De distilleerderij van de kartuizers is verwoest; de productie verhuist naar Voiron, waar ze meer dan tachtig jaar zal blijven. Glissement de Fourvoirie [novembre 1935], aspect des bâtiments après la catastrophe, Photographie anonyme, 1936. Bron gallica.bnf.fr / BnF, ark:/12148/bd6t54546939x — publiek domein.

Terroirs en geografische aanduidingen

De erkende productiegebieden die in de Atlas aan deze categorie gekoppeld zijn.

  • Cassis de Bourgogne Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
  • Cassis de Dijon Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
  • Cassis de Saintonge Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
  • Génépi des Alpes Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk en Italië
  • Ratafia champenois Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
  • Irish Cream Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Ierland
  • Liquore di limone di Sorrento Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Italië
  • Masticha of Chios Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Griekenland
  • Pacharán navarro Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Spanje
  • Svensk Punsch Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Zweden
  • Zadarski maraschino Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Kroatië

Bronnen en validatie

Bronnen van het corpus
Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
Corpus bijgewerkt op
1 augustus 2026
Validatie
Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.

Een fout melden of aanvullen Terug naar de Atlas