N1 · categorie
Vruchten-eau-de-vie
- Familie
- Enkelvoudige gedistilleerde drank
- Grondstoffen
- Vruchten
- Plaats van oorsprong
- Elzas & Centraal-Europa
Kleur: Ander fruit, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.
Kleurloze brandewijnen uit rijpe vruchten: kers, mirabel, kwets, peer, die men zonder toegevoegde suiker laat gisten voordat ze worden gedistilleerd. Bessen die te weinig suiker bevatten, zoals de framboos, worden in alcohol te trekken gezet en daarna gedistilleerd; in beide gevallen streeft men ernaar de geur van de vrucht ongeschonden te bewaren.
Voor één fles is vier tot acht kilo fruit nodig. In de Elzas leveren 100 kilo kersen, mirabellen of kwetsen naargelang de vrucht slechts 4 tot 8 liter zuivere alcohol op: genoeg om dertien tot vijfentwintig flessen van 70 cl op 45 % vol. te vullen.
Hoe het wordt gemaakt
Bij steenvruchten laat men de hele vruchten zonder verwarming in een kuip gisten, waarbij men ze voorzichtig roert om de pitten niet te breken. De pit geeft kirsch zijn amandeltoon, maar de gebroken amandel geeft blauwzuur vrij, dat in de brandewijn wordt omgezet in ethylcarbamaat, een ongewenste stof waarvan de regelgeving het gehalte beperkt. Het gegiste beslag wordt daarna gedistilleerd in kleine koperen distilleerketels, in twee doorgangen of in een korte kolom met enkele schotels, en men scheidt de eerste en de laatste fracties af.
Bij frambozen en andere bessen zou de gisting te weinig alcohol opleveren: men laat de vruchten trekken in alcohol en distilleert vervolgens het geheel. In beide gevallen rust de brandewijn daarna maanden in een kuip, een mandfles of een oud vat, zonder kleur aan te nemen, of nauwelijks: met de tijd kunnen enkele gele glanzen verschijnen.
Een verhaal
In Colmar vermeldt het register van inkomsten en uitgaven van de stad al in 1506 het toezicht van de magistraat op de Wynnbrenner, de “wijnbranders”: men distilleert dan vooral wijn. Kersen- en pruimenbrandewijnen winnen daarna terrein op de boerderijen van de Elzas, Lotharingen en Franche-Comté.
Deze brandewijn was geen luxe. In 1838 schrijft de onderprefect van Sélestat dat in het Val de Villé “de Kirsch van gewoon gebruik is”, dat men er zelfs het brood van de kinderen in doopt. Van 1871 tot 1918 geannexeerd door het Duitse Keizerrijk, behoudt de Elzas het recht om thuis te distilleren, dat een bijzondere regeling daarna in stand houdt; vandaar het grote aantal boerderijdistilleerketels dat men er nog aantreft.
In het glas
Helder en kleurloos ruiken deze brandewijnen naar de vrucht waarvan ze afkomstig zijn: kers en kersenpit bij kirsch, geel fruit en honing bij mirabel, gekookte pruim bij kwets. In de Elzas werden ze traditioneel aan het eind van de maaltijd geschonken, ijskoud of, op de oude manier, op de temperatuur van het koffiekopje.
Ze worden ook in de keuken gebruikt: kirsch geeft aroma aan de Zwarte Woudtaart en aan de fondue.
Amber die verdiend moet worden — een jaar op hout vóór elke bijsturing. Bekijk de zes manieren om kleur te geven
Terroirs en geografische aanduidingen
De erkende productiegebieden die in de Atlas aan deze categorie gekoppeld zijn.
- Framboise d'Alsace Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
- Kirsch d'Alsace Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
- Kirsch de Fougerolles Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
- Mirabelle d'Alsace Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
- Mirabelle de Lorraine Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
- Quetsch d'Alsace Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
- Medronho do Algarve Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Portugal
- Pálinka Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Hongarije en Oostenrijk
- Schwarzwälder Kirschwasser Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Duitsland
- Slavonska šljivovica Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Kroatië
- Troyanska slivova rakya Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Bulgarije
- Wachauer Marillenbrand Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Oostenrijk
- Damassine Nationale oorsprongsbenaming, buiten het register van de Unie · Zwitserland
- Feni Nationale oorsprongsbenaming, buiten het register van de Unie · India
- Mampoer Gereglementeerde verkoopbenaming, zonder band met een herkomst · Zuid-Afrika
Bronnen en validatie
- Bronnen van het corpus
- Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
- Corpus bijgewerkt op
- 1 augustus 2026
- Validatie
- Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.