N1 · categorie
Jenever
- Familie
- Samengestelde gedistilleerde drank
- Grondstoffen
- Granen · Planten & botanicals
- Plaats van oorsprong
- Vlaanderen en de noordelijke vlakte
Een gedistilleerde drank gearomatiseerd met jeneverbessen, geheel of gedeeltelijk gemaakt van een graanbrandewijn, van rogge, gerst, tarwe, maïs of haver, ontstaan in de oude Nederlanden, van Holland tot Frans-Vlaanderen. Ronder en met meer graankarakter dan gin, waarvan hij de voorloper is, behoudt hij de smaak van het graan.
Het is een gedeeld erfgoed: van de drie geografische aanduidingen die in Frankrijk aanwezig zijn, overschrijden er twee de grenzen, naar België, Nederland en, voor een ervan, Duitsland.
Hoe het wordt gemaakt
Men maischt granen, waarvan een deel gemout, laat ze gisten en distilleert daarna het beslag. Zo verkrijgt men een weinig gerectificeerd graandistillaat dat de smaak van de granen behoudt: de “moutwijn”. De jeneverbessen worden toegevoegd tijdens een distillatie, of te trekken gezet.
In België en Nederland mengen veel jenevers deze moutwijn met een neutrale alcohol. De vermeldingen “oude” en “jonge” zeggen niets over de leeftijd maar wel over het recept: een “oude” jenever bevat ten minste 15 % moutwijn, een “jonge” minder dan 15 %, vandaar een lichtere smaak.
Een verhaal
In 1552 geeft een in Antwerpen gedrukt distilleerboek, dat van Philippus Hermanni, een recept voor brandewijn met jeneverbes. In 1601 verbieden de aartshertogen Albrecht en Isabella, vorsten van de Spaanse Nederlanden, volgens het productdossier van de “Genièvre Flandre Artois”, hem te produceren uit graan, vruchten en groenten; clandestiene distillatie en smokkel met de Verenigde Provinciën nemen het over.
Vanaf de 17e eeuw wordt Schiedam, bij Rotterdam, geleidelijk de stad van de Hollandse jenever. Het is deze jenever, in Engeland nagevolgd, die de gin zal voortbrengen.
In het glas
Ongerijpt is jenever helder en ruikt hij naar vers graan en jeneverbes. Gerijpt op vat krijgt hij een stro- of amberkleur en tonen van geroosterd brood en hout.
In Nederland en België wordt hij geschonken in een klein tulpglas dat tot de rand wordt gevuld. In Nederland combineert het “kopstootje” een glas jenever met een bier; omdat het glas tot de rand vol is, wordt de eerste slok vaak voorovergebogen boven de bar genomen, zonder het glas op te tillen.
Terroirs en geografische aanduidingen
De erkende productiegebieden die in de Atlas aan deze categorie gekoppeld zijn.
- Genièvre Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · België, Nederland, Frankrijk en Duitsland
- Genièvre Flandre Artois Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk
- Genièvre de grains Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Frankrijk, België en Nederland
- Spišská borovička Geografische aanduiding geregistreerd in de Europese Unie · Slowakije
Bronnen en validatie
- Bronnen van het corpus
- Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
- Corpus bijgewerkt op
- 1 augustus 2026
- Validatie
- Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.