N2 · terroir / geografische aanduiding
Iki Shochu — GA
- Ligging
- Nagasaki, Japan33.75 / 129.69
- Bescherming
- Nationale oorsprongsbenaming, buiten het register van de Unie
- Validatie
- Eerste versiein afwachting van de wetenschappelijke raad
Kleur: Rijst, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.
Een gerst-shōchū van het eiland Iki, in de Genkaizee, tussen Kyūshū en Tsushima, in een distilleerketel gedistilleerd van gerst en rijst-kōji. Onder de naam “Iki” vinden fermentatie, distillatie, opslag en botteling plaats in de stad Iki, met het water van het eiland.
Elders in Japan, legt zijn productdossier uit, wordt gerst-shōchū gemaakt van gerst en gerst-kōji. Die van Iki behoudt een rijst-kōji, in een verhouding van ongeveer één deel kōji op twee delen gerst: volgens dezelfde tekst geeft de rijst hem een ruime zachtheid, de gerst een frisse geur. Het herinnert er ook aan dat het eiland geldt als de “bakermat van gerst-shōchū”, waarbij die van Iki de oudste is die de archieven attesteren.
Hoe het wordt gemaakt
De rijst-kōji fermenteert eerst met water: dat is de eerste most. Daaraan worden vervolgens gestoomde gerst en water toegevoegd, voor een tweede most, in een verhouding van ongeveer 1 op 2 tussen kōji en gerst. Het productdossier legt deze methode in twee stappen op, gerst als enig graan, rijst als enige grondstof van de kōji, en distillatie in een distilleerketel. De distilleerderijen van het eiland werken tegenwoordig met witte kōji.
Yamauchi Kenmei, die een distilleerderij op het eiland leidt, geeft de ordes van grootte: een ton rijst en twee ton gerst geven ongeveer acht ton most, rond de drieëntwintigste dag gedistilleerd; men haalt er ongeveer 5,2 kiloliter shōchū uit, gerekend op 25 % vol.
De fermentatie, de distillatie, de eventuele opslag en de botteling vinden plaats in de stad Iki, die het eiland en de naburige eilandjes omvat, met ter plaatse opgepompt water. Dit grondwater, gefilterd door lagen basalt, wordt gebruikt vanaf het bereiden van de grondstoffen tot het verdunnen van het distillaat.
Een verhaal
Het productdossier meldt een boerse oorsprong: men zou eerst voor eigen gebruik hebben gedistilleerd, op een waterrijk eiland waar rijst en gerst werden verbouwd. Voor de komst van de techniek noemt het een van de meest voorgestelde hypothesen, de Koreaanse route: in de 15e eeuw dreef Japan actief handel met het schiereiland, waar al werd gedistilleerd, en de vaardigheid zou via Tsushima en Iki de archipel hebben bereikt. Yamauchi Kenmei plaatst die komst eerder rond de 16e eeuw, toen Iki onder het domein van de Matsuura van Hirado viel. Hij geeft er ook een verklaring voor: rijst ging bijna geheel als belasting weg, maar gerst was ervan vrijgesteld; de eilandbewoners zouden er hun voedsel van hebben gemaakt, en van hun overschotten hun brandewijn.
De 20e eeuw verandert de fermenten. Volgens dezelfde auteur komt de zwarte kōji, die Kawachi Gen'ichirō vanuit Kagoshima verspreidt, rond 1938 op Iki aan; de witte kōji, een mutant die Kawachi in 1923 isoleert, wint er pas halverwege de jaren 1960 veld. In 1995 wijst de Japanse belastingdienst “Iki”, “Kuma” en “Ryūkyū” samen aan als geografische aanduidingen. Tien jaar later wordt 1 juli de “dag van de shōchū van Iki”. De naam is sinds 2019 in de Unie beschermd, door de economische partnerschapsovereenkomst tussen de Unie en Japan.
In het glas
Zijn productdossier kent hem de frisse geur van gerst toe, de ruime zachtheid van de rijst-kōji en een zuivere afdronk, die het aan het water van het eiland toeschrijft. Volgens Yamauchi Kenmei laat zijn distilleerderij hem sinds het begin van de jaren 1960 op eikenhouten vat rijpen, wat hem een zachtere geur en een ronder mond geeft.
Hoe we het weten
Niet alle bekende benamingen zijn geografische aanduidingen. Sommige worden beschermd door een overeenkomst tussen staten, andere door een nationale oorsprongsbenaming die het Europese register niet overneemt, en nog andere beschrijven alleen een productiemethode zonder band met een plaats. Het verschil is niet cosmetisch: alleen de geografische aanduiding bakent een gebied af, legt een productdossier op en is aan controle onderworpen. De Atlas behoudt deze vermeldingen, omdat een museum bourbon of mezcal niet kan negeren, maar zegt wat ze zijn.
Omdat voor deze vermelding geen officiële afbakening als open data is gepubliceerd, is het punt op de kaart een indicatieve markering — een stad of een grondgebied — en niet de omtrek van het gebied. Het situeert, het bakent niet af.
De distilleerderijen van dit gebied
De inventarisatie van de producenten in dit gebied is gaande. Dit niveau van het corpus — de distilleerderij, haar geschiedenis, haar productiemiddelen, haar archieven — is het volgende documentaire werkterrein van de Atlas. U kunt eraan bijdragen.
Bronnen en validatie
- Bronnen van het corpus
- Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
- Corpus bijgewerkt op
- 1 augustus 2026
- Validatie
- Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.