Naar de inhoud

Deze pagina is automatisch vertaald uit het Frans. Zij is niet nagelezen door een moedertaalspreker: de Franse versie is bindend. Lees de Franse versie

Verhalen van huizen · Lillet

Is de Vesper van James Bond bij Lillet ontstaan?

De website van Lillet laat doorschemeren dat de Vesper, de cocktail van James Bond, in het universum van het huis zou zijn ontstaan voordat Ian Fleming hem “overnam”. De eerste tekst die hem noemt, is echter de roman zelf. En het ingrediënt dat hij noemt, de Kina Lillet, bestaat niet meer onder die naam, noch met die formule.

Oprichting : Podensac (Gironde), 1872 · 3 minuten lezen

Het verhaal

Het is Ian Fleming die de Kina Lillet in de legende heeft gebracht, en niet omgekeerd; het product dat hij noemde, is omstreeks 1985-1986 verdwenen.

Podensac is een dorp in de Graves, op de linkeroever van de Garonne, stroomopwaarts van Bordeaux. In 1872 openen twee broers, Paul en Raymond Lillet, er een huis van likeurmakers en handelaren in fijne wijnen en gedistilleerd. Hun idee zit in een woord van die tijd: de “kina”, dat wil zeggen de kinabast.

Ansichtkaart: een smalle straat met lage huizen met luiken, een uithangbord « Tabac », een vrouw in schort en twee mannen op het wegdek; een groene postzegel van 5 centimes in de hoek.
Podensac aan het begin van de 20e eeuw, een dorp in de Graves aan de oever van de Garonne, waar de gebroeders Lillet in 1872 hun huis hebben geopend. Podensac (Gironde). Grande rue, Anonyme (édition Bidouret, Podensac), Début du XXe siècle. Wikimedia Commons, collection particulière — publiek domein.

De bast van deze boom uit de Andes bevat kinine, dat malaria behandelt. In de 19e eeuw vergezelt ze het leger en de kolonisten in de tropen, en men raakt eraan gewend haar in wijn te laten trekken om de bitterheid te maskeren. De aperitieven met kinabast vermenigvuldigen zich. Die van de Lillets assembleert wijnen uit de streek, vruchtenlikeuren en de bast. Het huis dateert zijn geboorte van 1887; een historicus van het Sauternais plaatst haar in 1896. Een overlevering, zonder document overgenomen, schrijft haar toe aan de raad van een uit Brazilië teruggekeerde arts, de “père Kermann”.

Gekleurde botanische plaat: een twijg van kinaboom met brede groene bladeren met roze nerven, trossen bleekroze buisvormige bloemen en genummerde details van de bloem.
De kinaboom, boom van de Andes waarvan de schors kinine geeft. Het is de “kina” van Kina Lillet: een apothekersschors, die men in wijn liet macereren om de bitterheid ervan te maskeren. Cinchona officinalis L., Franz Eugen Köhler (éd.), Köhler's Medizinal-Pflanzen, pl. 180, 1897. Wikimedia Commons — publiek domein.

De Kina Lillet reist. Vóór de Eerste Wereldoorlog wordt hij geserveerd op de passagiersschepen van de Compagnie générale transatlantique, volgens de historicus van het huis, Olivier Londeix. In 1911 heeft het huis een stand op de Internationale Tentoonstelling van Roubaix, onder de naam Kina Lillet.

In 1953 verschijnt Casino Royale, de eerste roman van James Bond. Bond bestelt er een cocktail van zijn eigen samenstelling, op basis van gin, wodka en Kina Lillet, die hij later Vesper noemt, naar de voornaam van de heldin. De roman geeft het product uit de Gironde een wereldwijde bekendheid die geen enkele affiche had bereikt.

Het product verandert echter. In 1962 lanceert Pierre Lillet een rode Lillet voor de Amerikaanse markt. In 1985 draagt de familie het huis over aan Bruno Borie, en het recept wordt herzien, volgens verschillende auteurs met het Instituut voor oenologie van Bordeaux: minder kinabast, minder bitterheid, volgens één bron minder suiker. Het woord “Kina” verdwijnt, en de Kina Lillet wordt Lillet blanc. Sinds 2008 behoort het huis toe aan de groep Pernod Ricard; het produceert nog steeds in Podensac.

De Lillet is geen gedistilleerde drank maar een gearomatiseerde wijn. Volgens het huis assembleert hij ongeveer 85 % Bordeauxwijnen, vooral sémillon voor de witte, en 15 % vruchtenlikeuren, gemaakt van schillen van zoete en bittere sinaasappels die in alcohol zijn geweekt, waaraan de kinabast wordt toegevoegd. De assemblage rijpt enkele maanden op eikenhouten vaten. Hij heeft 17 % vol. De witte is bleekgoud; de sinaasappel overheerst, met een lichte bitterheid, minder uitgesproken dan die van de oude Kina.

De legende tegenover de bronnen

De legende

Zoals het huis ze vertelt

Lillet presenteert zich als “de eerste en enige aperitiefwijn van Bordeaux”. Over de jaren waarin zijn product de bars van de wereld bereikt, schrijft het huis: “In die context ontstaat de Vesper: een cocktail op basis van Lillet, overgenomen in de romans van Ian Fleming”.

Wat de bronnen zeggen

De eerste bekende tekst die de Vesper noemt, is Casino Royale, in 1953; geen enkele eerdere barkaart of advertentie vermeldt hem. Het woord “overgenomen” veronderstelt een reeds bestaande cocktail, wat niets staaft. Een opdracht van Fleming aan zijn vriend Ivar Bryce, door verschillende auteurs aangehaald maar die wij niet hebben gezien, zou deze zelfs tot de maker van de eerste Vesper maken.

Het product uit de roman is niet meer dat van nu: de herformulering van 1985 of 1986 heeft het aandeel kinabast verminderd, en de naam is veranderd, in 1986 volgens de Difford's Guide, volgens anderen al in de jaren 1970. Het huis heeft hierover geen enkele primaire bron gepubliceerd.

Het ene door het andere vervangen volstaat dus niet: de formule van 1953 is niet bekend.

Dus, legende of geschiedenis?


Zekerheidsgraad : Legende

Legende. De Vesper verschijnt voor het eerst in de roman van 1953.

Niets wijst erop dat de Vesper vóór Casino Royale heeft bestaan: het is de roman die de Kina Lillet beroemd heeft gemaakt, niet het huis dat de romanschrijver een cocktail heeft geleverd. Het merkverhaal keert de richting van de ontlening om. Het zwijgt ook over een feit dat voor de geschiedenis interessanter is: het product dat Fleming noemde, is geherformuleerd en herdoopt, en het is onder die naam verdwenen in 1985 of 1986.

Hoe we het weten

Elke datum in dit verhaal verwijst naar een van de bronnen hieronder. De zekerheidsgraad leest u af aan de lijn: doorgetrokken voor gestaafd, gestreept voor waarschijnlijk, gestippeld voor traditie, dubbel voor legende.

Mijlpalen


  1. 1872 Oprichting van het huis in Podensac Gestaafd · source 1

  2. 1887 Geboorte van de Kina Lillet, volgens het huis Waarschijnlijk · source 1

  3. 1896 Geboorte van de Kina Lillet, volgens de Société historique du Sauternais Waarschijnlijk · source 3

  4. 1911 Stand Kina Lillet op de Tentoonstelling van Roubaix Gestaafd · source 6

  5. 1962 Rode Lillet voor de Amerikaanse markt Gestaafd · source 1

  6. 1986 De Kina Lillet wordt Lillet blanc Waarschijnlijk · source 4

  7. 2008 Overname door Pernod Ricard Waarschijnlijk · source 5

Gestaafd
vastgesteld door documenten uit de tijd van de feiten.

Waarschijnlijk
aannemelijk en in overeenstemming met de bronnen, zonder rechtstreeks bewijs.

Traditie
doorgegeven door het huis of het plaatselijke geheugen, zonder document dat het bevestigt of weerlegt.

Legende
tegengesproken door de bronnen, of achteraf verzonnen.

Wat onzeker blijft

  • De datum van de eerste Kina Lillet: 1887 volgens het huis, 1896 volgens de Société historique du Sauternais.
  • De datum van de herformulering (1985 of 1986) en die van het opgeven van het woord “Kina”.
  • De opdracht van Fleming aan Ivar Bryce.
  • De rol van de “père Kermann”, alleen uit de overlevering bekend.

Bronnen

  1. Maison Lillet, La Maison Lillet , 2026.
  2. Olivier Londeix, Lillet, 1862-1985. Le pari d'une entreprise girondine , Presses universitaires de Bordeaux , 2002.
  3. Siriona, Société archéologique et historique du Sauternais et des Graves, 1896, naissance du Kina Lillet à Podensac , 2023.
  4. Difford's Guide, Kina Lillet .
  5. Pernod Ricard, Lillet , 2026.
  6. Bibliothèque numérique de Roubaix, Stand Kina Lillet, carte postale , 1911.