Naar de inhoud

Deze pagina is automatisch vertaald uit het Frans. Zij is niet nagelezen door een moedertaalspreker: de Franse versie is bindend. Lees de Franse versie

Verhalen van huizen · Bacardí

Heeft een kolonie vleermuizen Bacardí zijn embleem gegeven?

Op de flessen van Bacardí waakt een vleermuis. Het huis verklaart haar met een kolonie die zich in 1862 in het gebinte van zijn eerste distilleerderij in Santiago de Cuba nestelde, en met het inzicht van een vrouw, Doña Amalia. Achter het embleem schuilt een beter gedocumenteerde geschiedenis: die van een rum die is geboren uit de melasse van een eiland van slavernij, van een familie die zich tegen Spanje inzette, en van een ballingschap.

Oprichting : Santiago de Cuba (Cuba), 1862 · 4 minuten lezen

Het verhaal

De vleermuis van Bacardí komt uit een familieverhaal dat niets documenteert; de aangetoonde geschiedenis is die van een rum van Cubaanse melasse, gedragen door een onafhankelijkheidsgezinde familie en in 1960 uit Cuba verdreven.

Santiago de Cuba, 1862. Het eiland is nog een Spaanse kolonie, en een van de grote suikerfabrieken van de wereld. Facundo Bacardí Massó, een koopman geboren in Sitges, in Catalonië, en in zijn jeugd in Santiago aangekomen, neemt samen met een van zijn broers een kleine distilleerderij over die aan een Engelsman, John Nunes, toebehoorde. Hij is bijna vijftig. De zaak is bescheiden; de naam van de familie zal een wereldmerk worden.

Deze rum wordt gemaakt van melasse, de zwarte siroop die overblijft als de suiker uit het riet is gehaald. Maar de Cubaanse suiker komt dan uit plantages die op slavenarbeid zijn gebouwd: in 1868 levert het eiland meer dan 40 % van de wereldwijd verkochte rietsuiker, en de slavernij eindigt er pas in 1886. Geen enkele geraadpleegde bron zegt of de Bacardí's slaven hebben bezeten. Hun grondstof kwam in elk geval uit dat systeem.

Landschapsschilderij: een vlakte van groen suikerriet onder een uitgestrekte bewolkte hemel, koningspalmen, gebouwen van een suikerfabriek en een schoorsteen in de verte; een klein silhouet loopt over een rood zandpad.
Een Cubaanse suikerfabriek, geschilderd in de tijd van de slavernij. Uit dit stelsel komt de melasse, de grondstof van rum. Ingenio, San Martín, Cuba, Charles DeWolf Brownell, Vers 1853-1866. The Metropolitan Museum of Art, New York, 2019.9 — CC0 1.0.

De verdunde melasse gist met een gist die het huis naar eigen zeggen sinds de negentiende eeuw heeft bewaard. De most wordt gedistilleerd, lang in een distilleerketel: volgens het Oxford Companion to Spirits and Cocktails zou het huis pas eind jaren 1910 op de kolom zijn overgestapt. De brandewijn rijpt op vat, en wordt daarna gefilterd, volgens het huis over houtskool, waardoor een deel van zijn zwaarste verbindingen eruit verdwijnt. Die stijl heet “licht”. Omstreeks 1900 kondigt een etiket 40 graden aan.

De zoon, Emilio, geboren in 1844, smeedt al in december 1868 plannen tegen Spanje, bij het begin van de Tienjarige Oorlog. Hij maakt de strafkolonie van de Chafarinas-eilanden mee, daarna, tijdens de oorlog van 1895, de gevangenis van Ceuta. Als tegenstander van de slavernij wordt hij onder de Amerikaanse bezetting benoemd tot burgemeester van Santiago, als eerste Cubaan op die post. Hij sticht er in 1899 het gemeentemuseum en brengt in tien delen de Crónicas de Santiago de Cuba samen.

Witte neoklassieke gevel met Korinthische zuilen en een brede bordestrap, met de fries « Museo municipal Emilio Bacardí Moreau », onder een blauwe hemel.
Het gemeentelijk museum van Santiago, in 1899 gesticht door Emilio Bacardí, burgemeester van de stad en voormalig politiek gevangene. Het draagt tegenwoordig zijn naam. Museo Emilio Bacardí, Santiago de Cuba, Maesi64, 2017. Wikimedia Commons — CC0 1.0.

In 1936 opent de familie, om aan de Amerikaanse invoerrechten te ontsnappen, een distilleerderij in Puerto Rico, een gebied van de Verenigde Staten. Eind jaren 1950 steunen de Bacardí's de guerrilla van Fidel Castro, die uit de bergen bij Santiago komt. Op 14 oktober 1960 nationaliseert de revolutionaire regering hun bedrijf; de in beslag genomen goederen worden geschat op 76 miljoen dollar van die tijd. De familie gaat in ballingschap. De gist en de merken hadden het eiland al verlaten; het bedrijf zal zich later op Bermuda vestigen. In 2008 merkt Tom Gjelten op dat een in de Verenigde Staten verkocht etiket “Puerto Rican Rum” en “Established 1862” draagt, zonder een woord over Cuba; andere flessen uit Puerto Rico dragen echter “Establecido en 1862, Santiago de Cuba”.

De legende tegenover de bronnen

De legende

Zoals het huis ze vertelt

In 1862 nestelen vruchtenetende vleermuizen zich, aangetrokken door de geur van gistende melasse, in het gebinte van de distilleerderij. Doña Amalia, de echtgenote van Facundo, besluit ze met rust te laten: voor de Taíno's, zegt het huis, heeft de vleermuis een spirituele waarde; voor de Spanjaarden kondigt ze gezondheid, fortuin en de eenheid van de familie aan. Ze maakt er het embleem van de rum van. Weldra vraagt men in Santiago om “el ron del murciélago”, de rum van de vleermuis.

Voor de distilleerderij plant een zoon van Facundo een kokospalm, “El Coco”. De boom weerstaat een brand, vijf aardbevingen en ontelbare orkanen. Een profetie wil dat het bedrijf in Cuba blijft leven zolang de kokospalm leeft. Hij sterft in 1960, het jaar van de nationalisatie.

Spaanstalige reclame, in de breedte: links een vleermuis in een cirkel met de vermelding « Trade mark »; rechts « Ron Bacardí », Santiago de Cuba, leveranciers van het Spaanse Koninklijk Huis, de lijst van medailles en filialen.
In 1914 is de vleermuis een gedeponeerd merk, naast de medailles getoond. De legende van 1862 steunt op een embleem dat de documenten van het huis pas in de jaren 1890 tonen. Anuncio Bacardí. La Exposición, Anonyme, 1914. Biblioteca de la Universidad de Sevilla, Fondo Antiguo — publiek domein.

Wat de bronnen zeggen

De vleermuis staat wel degelijk op de flessen, maar haar oorsprong wordt door geen enkel gedateerd document aangetoond. Het Oxford Companion to Spirits and Cocktails rekent haar tot de familietraditie en stelt een nuchterder verklaring voor: op een eiland waar velen niet konden lezen, maakte een beeld het mogelijk om “de rum met de vleermuis” te vragen. Het huis zelf dateert de oudste bekende versie van zijn embleem uit de jaren 1890. De vleermuis heeft wel een plaats in de overtuigingen van de Taíno's, waar ze met de geesten van de doden wordt verbonden; maar niets verbindt die overtuigingen met de keuze van Doña Amalia.

De kokospalm en zijn profetie zijn alleen bekend uit het verhaal van het huis en van wie het overneemt. Zijn dood in 1960 komt te goed uit om hem zonder andere getuige voor zeker te houden.

De rest is stevig. De overname van 1862, de onderscheiding in Philadelphia in 1876, de inzet van Emilio en zijn gevangenschappen, de nationalisatie van oktober 1960 en de ballingschap worden gemeld door onafhankelijke bronnen, in de eerste plaats het boek van de journalist Tom Gjelten, Bacardi and the Long Fight for Cuba. In de Columbia Journalism Review noemt Mirta Ojito het “van onberispelijk onderzoek”, maar te bewonderend voor Pepín Bosch, die het bedrijf in de jaren 1950 leidde.

Dus, legende of geschiedenis?


Zekerheidsgraad : Traditie

Traditie: de kolonie vleermuizen is een familieverhaal, zonder document.

Het is mogelijk dat er vleermuizen onder het dak van de distilleerderij hebben genesteld; niets bewijst het, en het huis zelf toont geen embleem van vóór de jaren 1890. Het verhaal van Doña Amalia is een familietraditie, die het huis als een feit vertelt. De aangetoonde geschiedenis is ruwer en rijker: een rum uit de melasse van een slavenhoudende economie, een familie die de Spaanse kroon bestrijdt, daarna de nationalisatie en de ballingschap die van een Cubaanse rum een rum zonder Cuba hebben gemaakt.

Hoe we het weten

Elke datum in dit verhaal verwijst naar een van de bronnen hieronder. De zekerheidsgraad leest u af aan de lijn: doorgetrokken voor gestaafd, gestreept voor waarschijnlijk, gestippeld voor traditie, dubbel voor legende.

Mijlpalen


  1. 1862 Facundo Bacardí en een broer nemen de distilleerderij van John Nunes over Gestaafd · source 1

  2. 1868 Cuba levert meer dan 40 % van de wereldwijde rietsuiker, op plantages met slaven Gestaafd · source 6

  3. 1876 Onderscheiding op de wereldtentoonstelling van Philadelphia Gestaafd · source 1

  4. 1886 Einde van de slavernij op Cuba Gestaafd · source 7

  5. 1899 Emilio Bacardí, burgemeester van Santiago, opent het gemeentemuseum Waarschijnlijk · source 8

  6. 1936 Distilleerderij in Puerto Rico Gestaafd · source 1

  7. 1960 Nationalisatie van de Cubaanse goederen door de revolutionaire regering; ballingschap Gestaafd · source 5

  8. 1965 Vestiging van het internationale bedrijf op Bermuda Waarschijnlijk · source 13

Gestaafd
vastgesteld door documenten uit de tijd van de feiten.

Waarschijnlijk
aannemelijk en in overeenstemming met de bronnen, zonder rechtstreeks bewijs.

Traditie
doorgegeven door het huis of het plaatselijke geheugen, zonder document dat het bevestigt of weerlegt.

Legende
tegengesproken door de bronnen, of achteraf verzonnen.

Wat onzeker blijft

  • De oorsprong van het embleem van de vleermuis; de oudste bekende versie dateert volgens het huis uit de jaren 1890.
  • De kokospalm, zijn aanplant door een zoon van Facundo en zijn dood in 1960, alleen bekend via het huis.
  • De geboorte van Facundo Bacardí Massó (oktober 1814 volgens EcuRed) en zijn aankomst in Santiago (1830 volgens EcuRed, 1836 volgens het Oxford Companion); zijn sterfdatum is niet nagetrokken.
  • De voornaam van de in 1862 geassocieerde broer, door meerdere verhalen José genoemd, die wij niet hebben kunnen nagaan.
  • Het bezit van slaven door de familie Bacardí, waarover de geraadpleegde bronnen niets zeggen.
  • De details van de gevangenschappen van Emilio, bekend uit de Cubaanse encyclopedie EcuRed en uit recensies.
  • De vestiging in Puerto Rico (1930 volgens het huis, 1936 volgens het Oxford Companion) en de dag van de nationalisatie (14 of 15 oktober 1960).
  • Het boek van Tom Gjelten, geraadpleegd via een door NPR gepubliceerd fragment en recensies.

Bronnen

  1. Wayne Curtis, « Bacardi », in The Oxford Companion to Spirits and Cocktails , Oxford University Press , 2021.
  2. Tom Gjelten, Bacardi and the Long Fight for Cuba: The Biography of a Cause , Viking , 2008.
  3. Tom Gjelten, Excerpt: 'Bacardi And The Long Fight For Cuba' , NPR , 2008.
  4. Mirta Ojito, All in the Family (recension de Tom Gjelten, Bacardi and the Long Fight for Cuba) , Columbia Journalism Review , 2008.
  5. W. Blake Gray, Bacardi, and its yeast, await a return to Cuba , Los Angeles Times , 2011.
  6. Rebecca J. Scott, Explaining Abolition: Contradiction, Adaptation, and Challenge in Cuban Slave Society, 1860-1886 , Comparative Studies in Society and History, 26, n° 1 , 1984.
  7. Imilcy Balboa Navarro, Libertos, vagos y bandoleros. La reglamentación del trabajo tras la abolición de la esclavitud (Cuba, 1886-1895) , Relaciones. Estudios de historia y sociedad, XXXII, n° 127 , 2011.
  8. EcuRed, Emilio Bacardí Moreau .
  9. EcuRed, Facundo Bacardí Massó .
  10. Key West Art & Historical Society, Bacardi Rum Bottle Label (1987.01.1270) .
  11. rum.cz (base de données de collectionneurs), Bacardi Corp., Cataño, étiquettes .
  12. Museum of Art and Design, Miami Dade College, Offering Vessel in the Form of a Bat, Taíno, circa 900-1500 CE .
  13. Bacardí, The Bacardí Story , 2026.
  14. Bacardí, This is our story , 2026.