N2 · terroir / geografische aanduiding
Ron de Cuba — Denominación de origen protegida
- Ligging
- Cuba20.02 / -75.82
- Bescherming
- Nationale oorsprongsbenaming, buiten het register van de Unie
- Validatie
- Eerste versiein afwachting van de wetenschappelijke raad
Kleur: Suikerriet, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.
De rum van Cuba, in een kolom gedistilleerd van melasse van riet dat op het eiland is geteeld en verwerkt, en vervolgens gerijpt op vaten van witte eik. Het is een lichte rum, die ten minste twee opeenvolgende rijpingen doorloopt, gescheiden door een filtratie over actieve kool en een nieuwe assemblage.
Cubaanse rum rijpt in meerdere stappen. De brandewijn brengt eerst ten minste twee jaar door op vaten van witte eik van 180 tot 200 liter; gefilterd over actieve kool, aangelengd met water en vaak met een zeer zuiver rietdistillaat, gaat hij terug op vat voor een tweede rijping, en voor een derde bij de donkere rums. De tijd onder 15 °C telt niet mee. Essences, aroma's, maceraties en extracten zijn verboden.
Hoe het wordt gemaakt
De melasse komt van riet dat op Cuba is geteeld, van variëteiten die bijna allemaal Cubaans zijn. De regeling sluit melasse uit die met zwaveldioxide is behandeld. Ze fermenteert 24 tot 26 uur met een gemengde cultuur van “Saccharomyces cerevisiae”-gisten, die volgens de Cubaanse regeling al meer dan zestig jaar wordt bewaard en gebruikt. De distillatie gebeurt continu, in kolommen met koperen schotels, met gefractioneerde condensatie: men houdt slechts bepaalde stromen over, gemengd tot een brandewijn van 74 tot 76 % vol.
Al deze brandewijn rijpt ten minste twee jaar op vaten van witte eik van 180 tot 200 liter, in het algemeen afkomstig uit Ierland of Schotland. Hij wordt daarna gefilterd over actieve kool, over stenen en silicazand uit Cubaanse mijnen, en vervolgens aangelengd met water en vaak met een zeer zuiver rietdistillaat, dat eveneens is gefilterd. Deze “basisrum” gaat terug op reeds meermaals gebruikte vaten van Amerikaanse witte eik, zodat het hout minder bitterheid afgeeft. De donkere rums doorlopen een derde stap; een deel van de oudste rums wordt opnieuw op vat gedaan, om jaren later in dezelfde assemblage te worden hernomen. De kelders zijn ontworpen voor een gemiddelde temperatuur van 30 °C. De rum heeft in beginsel 37,5 tot 41 % vol.
Een verhaal
Op Cuba wordt rietbrandewijn gemaakt sinds de eerste suikermolens werden gevestigd. Het dossier dat in 2021 bij de Europese Unie is ingediend, beweert dat distilleerketels al aan het begin van de 16e eeuw werkten. Volgens historicus Ismael Sarmiento Ramírez is de “aguardiente” eerst de drank van de slaven op de plantages: men gaf hun er om hun krachten te ondersteunen bij zeer zwaar werk, en zij dronken hem puur, 's morgens. De slaven achtten deze praktijk eerst gevaarlijk; de meesters verboden haar daarna, omdat ze er een teken van opstand in zagen, voordat ze dagelijks werd. Tot het midden van de 19e eeuw blijft Cubaanse rum minder populair dan deze aguardiente, en is de uit Jamaica ingevoerde rum lang bijna voorbehouden aan welgestelden.
Het dossier plaatst de geboorte van de moderne Cubaanse rum in de 19e eeuw. Het noemt een lichte en heldere rum, in 1862 in Santiago de Cuba geproduceerd, een extra-droge rum die in 1873 uit de vaten kwam, en daarna de presentatie van Cubaanse rums op de wereldtentoonstelling van Philadelphia in 1876; het presenteert Cuba als de bakermat van de lichte rum, wat het Cubaanse standpunt is. Tijdens de onafhankelijkheidsoorlogen (1868-1898) is de “cuba libre” van de opstandelingen een mengsel van water, honing en aguardiente, volgens Sarmiento Ramírez.
In 2010 kent het Cubaanse bureau voor industriële eigendom het gebruiksrecht van de benaming “Cuba” voor rums toe aan het bedrijf Corporación Cuba Ron. De regeling van de benaming, met haar regulerende raad, wordt in 2013 gepubliceerd.
In het glas
Volgens het dossier loopt de kleur van heel licht amber tot donker amber, van de “añejo blanco” tot de “extra-añejo”. De neus is weinig alcoholisch, kruidig en fruitig bij de witte rums, meer naar vanille, met tonen van gedroogd fruit, cacao en tabak bij de donkere rums. Cubaanse proevers beoefenen de “copa seca”: ruiken aan het glas dat net is leeggedronken. In de 19e eeuw maakte aguardiente deel uit van de “canchánchara”, met honing, water en sinaasappelbladeren.
Hoe we het weten
Niet alle bekende benamingen zijn geografische aanduidingen. Sommige worden beschermd door een overeenkomst tussen staten, andere door een nationale oorsprongsbenaming die het Europese register niet overneemt, en nog andere beschrijven alleen een productiemethode zonder band met een plaats. Het verschil is niet cosmetisch: alleen de geografische aanduiding bakent een gebied af, legt een productdossier op en is aan controle onderworpen. De Atlas behoudt deze vermeldingen, omdat een museum bourbon of mezcal niet kan negeren, maar zegt wat ze zijn.
Omdat voor deze vermelding geen officiële afbakening als open data is gepubliceerd, is het punt op de kaart een indicatieve markering — een stad of een grondgebied — en niet de omtrek van het gebied. Het situeert, het bakent niet af.
De distilleerderijen van dit gebied
De inventarisatie van de producenten in dit gebied is gaande. Dit niveau van het corpus — de distilleerderij, haar geschiedenis, haar productiemiddelen, haar archieven — is het volgende documentaire werkterrein van de Atlas. U kunt eraan bijdragen.
Bronnen en validatie
- Bronnen van het corpus
- Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
- Corpus bijgewerkt op
- 1 augustus 2026
- Validatie
- Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.