Naar de inhoud

Deze pagina is automatisch vertaald uit het Frans. Zij is niet nagelezen door een moedertaalspreker: de Franse versie is bindend. Lees de Franse versie

N2 · terroir / geografische aanduiding

Raicilla — Denominación de origen


Ligging
Jalisco et Nayarit, Mexico20.53 / -104.79
Bescherming
Nationale oorsprongsbenaming, buiten het register van de Unie
Validatie
Eerste versiein afwachting van de wetenschappelijke raad
Situatiekaart: de indicatieve positie van Raicilla, zonder contour. Schaal: 250 km. De omgeving. Er staan nog 2 Atlas-items op.

Kleur: Agave, zoals in de Atlas. Elk naburig item leidt naar zijn pagina; het inzetkaartje rechtsboven opent het wijde overzicht.

AgaveSuikerriet Indicatieve markering — een punt, en niets meer Indicatieve positie — er is geen contour geladen

Een agavebrandewijn uit het westen van Mexico, gedistilleerd in de Sierra Occidental en aan de kust van Jalisco, rond Mascota en Puerto Vallarta, en in een naburige gemeente van Nayarit. Hij wordt gemaakt van wilde of gekweekte agaven uit de streek, van verschillende soorten, maar nooit van de blauwe agave van tequila.

Wat het onderscheidt

Volgens het dossier van zijn benaming is raicilla eerst gedefinieerd door wat hij niet is: gemaakt van andere agaven dan de blauwe agave kon hij geen tequila heten, en buiten het mezcalgebied geproduceerd kon hij geen mezcal heten. Men onderscheidt twee families: de raicilla “de la Costa”, van “Agave angustifolia” en “Agave rhodacantha”, en de raicilla “de la Sierra”, van “Agave maximiliana”, “Agave inaequidens” en “Agave valenciana”. Een eigen klasse laat hem meer dan een jaar in een glazen houder rijpen, soms onder de grond.

Hoe het wordt gemaakt

De rijpe agavekoppen worden gekookt, gemalen, gefermenteerd met spontane of gekweekte gisten en vervolgens gedistilleerd. De tekst van de benaming onderscheidt drie categorieën naargelang het materiaal. De “Raicilla” staat de kuiloven, de gemetselde oven of de autoclaaf toe, en distilleerketels of kolommen van koper of roestvrij staal. De “Raicilla Artesanal” kookt de agaven in een kuiloven of gemetselde oven, laat ze met hun vezels fermenteren in holtes in rots, aarde of boomstam, in bakken, houten of aarden kuipen, of in huiden, en distilleert op open vuur in een distilleerketel met koperen ketel of een aarden pot, van hoogstens 500 liter. De “Raicilla Tradición Ancestral” distilleert op houtvuur, in een aarden pot met een kap van aarde of hout, met de vezels.

Raicilla heeft 35 tot 55 % vol., is alleen van agave gemaakt en moet in de streek worden gebotteld. Na de distillatie mag hij kleurloos blijven (“joven blanco”), meer dan twaalf maanden in glas rijpen, of twee tot twaalf maanden (“reposada”) of meer dan twaalf maanden (“añejada”) op hout rijpen. Hij mag ook worden gearomatiseerd, door rechtstreekse toevoeging (“abocado”) of door een nieuwe distillatie met andere ingrediënten (“destilado con”).

Een verhaal

In 1621 beschrijft Domingo Lázaro de Arregui, die in Tepic woont, de kust van Nieuw-Galicië: daar haalt men uit mezcals “un vino por alquitara más claro que el agua y más fuerte que el aguardiente”, een distilleerwijn helderder dan water en sterker dan brandewijn. Andere onderzoekers, in navolging van Henry Bruman, denken dat distilleerketels van Aziatisch type met de Filipijnen van de galjoenen van Manilla aan het eind van de 16e eeuw aan deze kust zijn aangekomen; Ana Valenzuela Zapata en haar medeauteurs vinden het riskant dit als de enige weg te beschouwen, terwijl ze opmerken dat producenten uit El Tuito nog steeds dit type toestel gebruiken.

De oorsprong van de naam is onbekend. Het dossier van de benaming acht het aannemelijk dat hij van “raíz” komt, de wortel, waarvan Arregui geloofde dat de brandewijn eruit werd gehaald. Een volksversie, aan de kust verteld, wil dat een mijnwerker uit San Sebastián del Oeste hem zo heeft gedoopt om aan de verboden van de koloniale tijd te ontsnappen. Documenten van 1894 en 1897, in de gemeentearchieven van San Sebastián del Oeste, melden verkooppunten van “vino mezcal”.

In 2000 hernoemt de staat Jalisco een dorp van de gemeente Mascota tot “Cimarrón Chico de la Raicilla”. De benaming wordt in 2019 verklaard, op verzoek van een producentenraad gevestigd in Mascota. Een tegenstander heeft het dossier aangevochten, met de bewering dat er in plastic vaten werd gefermenteerd en dat de ancestrale categorie van die van mezcal was gekopieerd; het IMPI achtte deze argumenten onvoldoende. In 2026 heeft de gemeente Cocula gevraagd om in het gebied te worden opgenomen.

In het glas

Witte raicilla is kleurloos en helder; in glas gerijpt blijft ze dat; door het hout gegaan of verzacht neemt ze volgens de tekst van de benaming een geelachtige tint aan. Die tekst schrijft de verschillen in smaak toe aan de agavesoorten, de bodems, het water, de gisten en de kennis van de “maestro raicillero”. Arregui merkte in 1621 al op dat er zozeer misbruik van werd gemaakt dat het haar in diskrediet bracht.

Hoe we het weten
Waarom deze vermelding geen geografische aanduiding is

Niet alle bekende benamingen zijn geografische aanduidingen. Sommige worden beschermd door een overeenkomst tussen staten, andere door een nationale oorsprongsbenaming die het Europese register niet overneemt, en nog andere beschrijven alleen een productiemethode zonder band met een plaats. Het verschil is niet cosmetisch: alleen de geografische aanduiding bakent een gebied af, legt een productdossier op en is aan controle onderworpen. De Atlas behoudt deze vermeldingen, omdat een museum bourbon of mezcal niet kan negeren, maar zegt wat ze zijn.

Over de getoonde positie

Omdat voor deze vermelding geen officiële afbakening als open data is gepubliceerd, is het punt op de kaart een indicatieve markering — een stad of een grondgebied — en niet de omtrek van het gebied. Het situeert, het bakent niet af.

De distilleerderijen van dit gebied

De inventarisatie van de producenten in dit gebied is gaande. Dit niveau van het corpus — de distilleerderij, haar geschiedenis, haar productiemiddelen, haar archieven — is het volgende documentaire werkterrein van de Atlas. U kunt eraan bijdragen.

Bronnen en validatie

Bronnen van het corpus
Benamingen en statussen: eAmbrosia, het officiële register van de geografische aanduidingen van de Europese Unie. Geometrieën: INAO, Délimitation des aires géographiques des SIQO (27-07-2026), Licence Ouverte v2.0, geherprojecteerd naar WGS84.
Corpus bijgewerkt op
1 augustus 2026
Validatie
Eerste versie Corpus in opbouw. Elke vermelding wordt geverifieerd en van bronnen voorzien vóór validatie door de toekomstige wetenschappelijke raad. De beschermingsstatus en de wijze van lokalisering staan bij elke vermelding: een door een productdossier afgebakend gebied en een referentiepunt in een stad hebben niet dezelfde waarde.

Een fout melden of aanvullen Terug naar de Atlas